Vaksinimi kundër meningjitit
Ekzistojnë dy kategori të vaksinave për meningokokun: vaksinat polisakaride me antigjene të serogrupit të kapsulës specifike dhe vaksinat e konjuguara polisakaride-proteinë, të cilat kanë antigjene serogrupi të lidhura me proteinën që ndihmon në rritjen e përgjigjes së sistemit imunitar ndaj vaksinës. Vaksinat konjugate preferohen më shumë se vaksinat polisakaride për shkak të potencialit të tyre për mbrojtjen e tufës dhe aftësisë së tyre të rritur për të gjeneruar imunitet, veçanërisht te fëmijët nën moshën dy vjeçare (kjo është e ngjashme për vaksinat e konjuguara të pneumokokut, shih seksionin 10 të këtij moduli).
Vaksinat kundër meningokokut duhet të ruhen nga +2 °C dhe +8 °C. Vaksinat e polisakarideve jepen përgjithësisht si dozë 0,5 ml nënlëkurë. Vaksinat e konjuguara administrohen në dozë prej 0,5 ml në mënyrë intramuskulare.
Vaksinat kundër meningokokut kanë të dhëna të shkëlqyera të sigurisë. Efektet e rënda anësore me vaksinat polisakaride përfshijnë anafilaksinë e rrallë (një për një milion doza të vaksinës së administruara) dhe reaksione të rralla neurologjike, si konvulzionet. Efektet e lehta përfshijnë reaksione lokale në vendin e injektimit deri në 56% dhe temperaturë në më pak se 5% të tyre (më së shpeshti tek foshnjet).
Vaksinat e konjuguara kanë profile të shkëlqyera të sigurisë. Asnjë efekt anësor i rëndë negativ nuk është shoqëruar me to. Efektet anësore të lehta përfshijnë reaksione lokale në vendin e injektimit, temperaturë dhe shqetësim tek fëmijët.
Sikurse vaksinat e konjuguara ashtu edhe ato polisakaride janë të sigurta dhe efikase kur përdoren tek gratë shtatzëna.
Vaksinat katërvalente të konjuguara (A,C,W135,Y) duhet të administrohen si një dozë e vetme intramuskulare tek individët e moshës mbi dy vjet.
A,C,W135,Y-D është gjithashtu i licensuar për fëmijët e moshës 9 deri në 23 muaj dhe jepet si seri me dy doza në afat kohor prej tre muajsh duke filluar nga mosha nëntë muajshe.
Vaksinat polisakaride duhet të ju administrohen individëve mbi dy vjet si dozë e vetme. Te ne një dozë përforcuese mund t'u jepet personave që udhëtojne në vendet endemike dhe konsiderohen të jenë në rrezik të lartë të ekspozimit tre deri në pesë vjet pas dozës primare.
Vaksinimi kundër etheve të verdha
Aktualisht përdoren vaksina të gjalla të virusit të dobësuar (të zbutur) për parandalimin e EV. Ato janë në formë të tharë të ngrirje (e liofilizuar) dhe duhet të rikonstituohen me tretësin e ofruar nga prodhuesi para përdorimit: Vaksina e EV duhet të ruhet mes +2 °C dhe +8 °C. Nuk dëmtohet nëse ngrihet aksidentalisht. Flakonat e hapura me shumë doza duhet të trajtohen sipas rregullave kombëtare të flakonëve me shumë doza.
Efektet e rënda anësore përfshijnë mbindjeshmërinë (alergji) ose anafilaksinë (0.8 për 100,000 vaksina) që ndodhin më shpesh te personat me alergji ndaj vezëve ose xhelatinës. Janë raportuar sëmundje neurologjike të lidhura me vaksinën e EV (inflamacion i pjesëve të ndryshme të sistemit nervor, duke përfshirë trurin) dhe sëmundje viscerotropike (që prek organet e brendshme). Normat e përgjithshme janë të ulëta, por për pacientët më të moshuar (mbi 60 vjet) marrja e dozave primare të vaksinës së EV duket të jetë në rrezik më të lartë.
Efekte të lehta anësore, si dhimbje në vendin e injektimit, dhimbje koke, dhimbje të muskujve, temperaturë të ulët, kruajtje, urtikarie dhe skuqje tjera raportohen deri në 25% të të vaksinuarve.
Një dozë e vetme e vaksinës së EV është e mjaftueshme për mbrojtje gjatë gjithë jetës.Udhëtarët e pavaksinuar të moshës nga nëntë muaj e më shumë që shkojnë në zonat me rrezikshmëri të lartë duhet të marrin vaksinën e EV, përveç nëse kundërindikohet.
Vaksina e EV është kundërindikuar tek fëmijët nën gjashtë muaj. Është kundërindikuar tek kushdo që ka alergji ndaj antigjenëve të vezëve dhe tek personat e infektuar me HIV me vlera të qelizave T CD4 nën 200 për mm3.
Administrohet si një dozë e vetme 0,5 ml nënlëkurë në pjesën e sipërme të krahut.
Vaksinimi kundër tifos abdominale
Vaksinimi kundër tifos abdominale bëhet me vaksinim dhe rivaksinim me vaksinën e vdekur bakteriale. Vaksina është e dozuar në 0.5ml në shiringë. Jepet me rrugë intramuskulare në muskulin deltoid. Përcaktimi i indikacioneve epidemiologjike për vaksinimin e obliguar kundër tifos abdominale dhe llojin e vaksinës vendoset nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës.
Vaksinimi kundër COVID-19
Vaksinimi kundër COVID-19 bazohet në situatën aktuale epidemiologjike sipas rekomandimeve të përditësuara nga Organizatat kredibile vendore dhe ndërkombëtare.